Gdzie stosuje się gaszenie gazem? Wszystko, co warto wiedzieć

Nie każdy pożar można skutecznie ugasić wodą. W wielu obiektach większym zagrożeniem od ognia jest zalanie serwerów, urządzeń elektrycznych czy cennych dokumentów. Z tego powodu coraz częściej stosuje się instalacje gaszenia gazem, które pozwalają szybko opanować pożar bez uszkadzania chronionego wyposażenia.

Gdzie sprawdzają się takie rozwiązania? Jakie przepisy regulują ich projektowanie i kiedy warto zdecydować się na gazowy system gaśniczy?

Najważniejsze informacje

• Gaszenie gazem znajduje zastosowanie wszędzie tam, gdzie użycie wody mogłoby spowodować większe straty niż sam pożar.
• Gazowe systemy gaśnicze chronią m.in. serwerownie, centra danych, archiwa, laboratoria, rozdzielnie elektryczne oraz muzea.
• Instalacje uruchamiają się automatycznie po wykryciu zagrożenia i gaszą pożar bez pozostawiania osadów.
• Projektowanie i montaż systemów regulują m.in. norma PN-EN 15004 oraz przepisy ochrony przeciwpożarowej.
• Odpowiednio dobrana instalacja gaszenia gazem pozwala ograniczyć przestoje, chronić kosztowne wyposażenie oraz zmniejszyć straty po pożarze.

Czym jest gaszenie gazem?

Gaszenie gazem to metoda ochrony przeciwpożarowej wykorzystująca specjalne środki gaśnicze rozprowadzane przez sieć rurociągów i dysz do chronionego pomieszczenia. Instalacja współpracuje z systemem sygnalizacji pożaru i uruchamia się automatycznie po wykryciu zagrożenia.

W zależności od zastosowanego gazu proces gaszenia polega na:

• obniżeniu stężenia tlenu,
• pochłanianiu energii cieplnej płomienia,
• przerwaniu reakcji spalania.

Największą zaletą tej technologii jest możliwość ugaszenia pożaru bez zalewania pomieszczenia oraz bez pozostawiania zanieczyszczeń, które mogłyby uszkodzić urządzenia elektroniczne lub dokumentację.

Jak działa instalacja gaszenia gazem?

Typowy system gaszenia gazem składa się z:

• butli ze środkiem gaśniczym,
• rurociągów,
• dysz rozprowadzających gaz,
• systemu detekcji pożaru,
• centrali sterującej.

Po wykryciu pożaru instalacja przechodzi przez zaprogramowaną sekwencję działania. Najpierw uruchamiany jest alarm ostrzegający osoby znajdujące się w pomieszczeniu, a następnie następuje wyzwolenie gazu. Dzięki temu użytkownicy mają czas na bezpieczne opuszczenie chronionej strefy.

Dlaczego nie zawsze stosuje się wodę?

Choć instalacje tryskaczowe są bardzo skuteczne, nie sprawdzają się we wszystkich obiektach.

Woda może spowodować:

• uszkodzenie serwerów,
• zniszczenie dokumentów,
• awarie urządzeń elektrycznych,
• kosztowne przestoje produkcyjne.

W takich sytuacjach zdecydowanie lepszym rozwiązaniem okazuje się gaszenie gazem.

Gdzie stosuje się gaszenie gazem?

Gazowe systemy gaśnicze projektowane są przede wszystkim z myślą o ochronie miejsc, w których liczy się ciągłość działania oraz bezpieczeństwo kosztownego wyposażenia.

Serwerownie i centra danych

To jedno z najczęstszych zastosowań instalacji gazowych.

W centrach danych nawet niewielki pożar może oznaczać utratę danych, wielogodzinne przestoje oraz bardzo wysokie koszty dla przedsiębiorstwa. Gaz gasi pożar bez kontaktu z elektroniką, dzięki czemu urządzenia nie wymagają czasochłonnego czyszczenia ani wymiany.

Rozdzielnie elektryczne i sterownie

Pomieszczenia wyposażone w urządzenia pod napięciem wymagają zastosowania środków gaśniczych, które nie przewodzą prądu.

Dlatego instalacje gazowe często chronią:

• rozdzielnie,
• szafy sterownicze,
• pomieszczenia transformatorów,
• centrale energetyczne.

Archiwa, biblioteki i muzea

W tych obiektach najcenniejsze są dokumenty, księgozbiory oraz eksponaty, których nie można odtworzyć.

Gaszenie wodą mogłoby doprowadzić do ich trwałego uszkodzenia. Gazowe systemy pozwalają ograniczyć skutki pożaru bez ryzyka zalania zbiorów.

Laboratoria i pomieszczenia badawcze

Laboratoria często wyposażone są w specjalistyczną aparaturę o bardzo wysokiej wartości.

Instalacje gaszenia gazem chronią:

• urządzenia pomiarowe,
• stanowiska badawcze,
• sprzęt laboratoryjny,
• próbki materiałów.

Banki i centra finansowe

Instalacje gazowe zabezpieczają również:

• skarbce,
• centra przetwarzania danych,
• pomieszczenia techniczne,
• serwerownie bankowe.

Ich zastosowanie pozwala ograniczyć ryzyko przestojów i utraty ważnych informacji.

Hale przemysłowe i zakłady produkcyjne

Niektóre procesy technologiczne wymagają ochrony urządzeń, których nie można gasić wodą.

Dotyczy to między innymi:

• maszyn przemysłowych,
• linii technologicznych,
• urządzeń automatyki,
• instalacji energetycznych.

Jakie przepisy regulują gaszenie gazem?

Projektowanie oraz eksploatację instalacji gazowych regulują między innymi:

• Ustawa o ochronie przeciwpożarowej,
• Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji dotyczące ochrony przeciwpożarowej budynków,
• norma PN-EN 15004, określająca wymagania dotyczące projektowania, montażu, odbiorów oraz konserwacji gazowych systemów gaśniczych.

Przepisy wskazują również, że instalacja powinna być regularnie kontrolowana oraz poddawana okresowym przeglądom wykonywanym przez wykwalifikowany personel.

Jakie wymagania musi spełniać pomieszczenie?

Skuteczność systemu zależy nie tylko od zastosowanego gazu, ale również od parametrów chronionego pomieszczenia.

Podczas projektowania analizowane są między innymi:

• szczelność pomieszczenia,
• kubatura,
• czas utrzymania odpowiedniego stężenia gazu,
• sposób wentylacji,
• obecność ludzi,
• współpraca z systemem sygnalizacji pożaru.

W wielu przypadkach wykonuje się również Door Fan Test, który pozwala sprawdzić, czy pomieszczenie utrzyma odpowiednie stężenie gazu przez czas niezbędny do skutecznego ugaszenia pożaru.

Kiedy warto zdecydować się na instalację gaszenia gazem?

Jeżeli w budynku znajdują się urządzenia elektroniczne, serwery, dokumentacja, archiwa lub specjalistyczne maszyny, zastosowanie gazowego systemu gaśniczego może znacząco ograniczyć skutki pożaru.

Wybór odpowiedniego rozwiązania powinien być poprzedzony analizą zagrożeń, charakterystyki obiektu oraz obowiązujących przepisów. Profesjonalnie zaprojektowana instalacja gaszenia gazem zapewnia skuteczną ochronę mienia, pozwala zachować ciągłość działania przedsiębiorstwa i ogranicza koszty związane z usuwaniem skutków pożaru.