Jakie rodzaje gazów gaśniczych wyróżniamy?
Pożar w serwerowni, rozdzielni elektrycznej czy archiwum może spowodować znacznie większe straty niż sam ogień. W wielu obiektach największą wartość stanowią dane, urządzenia lub dokumenty, dlatego zastosowanie wody albo piany gaśniczej nie zawsze jest dobrym rozwiązaniem. W takich miejscach wykorzystuje się instalacje gaszenia gazem, które pozwalają ugasić pożar bez zalewania pomieszczenia i bez pozostawiania osadów.
Jakie rodzaje gazów gaśniczych stosuje się obecnie w ochronie przeciwpożarowej? Czym się różnią i gdzie sprawdzają się najlepiej?
Rodzaje gazów gaśniczych – najważniejsze informacje
- Gazy gaśnicze dzielą się na gazy obojętne, gazy chemiczne oraz dwutlenek węgla (CO₂).
- Gazy obojętne gaszą pożar poprzez obniżenie stężenia tlenu, natomiast gazy chemiczne pochłaniają energię cieplną i przerywają proces spalania.
- Instalacje gaśnicze gazowe chronią elektronikę, dokumenty oraz urządzenia przed skutkami pożaru bez pozostawiania osadów.
- Najczęściej stosuje się je w serwerowniach, archiwach, muzeach, laboratoriach, rozdzielniach elektrycznych i centrach danych.
- Dobór odpowiedniego środka gaśniczego powinien uwzględniać przeznaczenie obiektu, wymagania bezpieczeństwa oraz obowiązujące normy.
Jak działają gazowe instalacje gaśnicze?
Gazowe systemy gaśnicze należą do grupy stałych urządzeń gaśniczych (SUG). Ich zadaniem jest automatyczne wykrycie pożaru oraz błyskawiczne uwolnienie odpowiedniej ilości środka gaśniczego do chronionego pomieszczenia.
Po wykryciu zagrożenia system:
- odbiera sygnał z instalacji sygnalizacji pożaru,
- uruchamia procedurę alarmową,
- zwalnia zawory butli,
- rozprowadza gaz przez sieć rurociągów i dysz.
Cały proces trwa zwykle zaledwie kilka lub kilkanaście sekund, dzięki czemu pożar zostaje stłumiony jeszcze przed jego rozwojem.
W jaki sposób gaz gasi pożar?
W zależności od zastosowanego środka gaśniczego mechanizm działania może polegać na:
- obniżeniu stężenia tlenu do poziomu uniemożliwiającego spalanie,
- pochłanianiu energii cieplnej płomienia,
- przerwaniu reakcji spalania bez uszkadzania chronionych urządzeń.
Dzięki temu gazy gaśnicze nie powodują korozji, nie przewodzą prądu i nie pozostawiają pozostałości, które wymagałyby kosztownego sprzątania.
Jakie rodzaje gazów gaśniczych wyróżniamy?
W praktyce przeciwpożarowej stosuje się trzy podstawowe grupy środków gaśniczych.
Gazy obojętne
To jedne z najczęściej wykorzystywanych środków w nowoczesnych instalacjach gaśniczych. Ich działanie polega na kontrolowanym obniżeniu zawartości tlenu w chronionym pomieszczeniu do poziomu, przy którym proces spalania zostaje zatrzymany.
Do tej grupy należą między innymi:
- IG-01 – argon,
- IG-100 – azot,
- IG-55 (Argonite) – mieszanina azotu i argonu,
- IG-541 (Inergen) – mieszanina azotu, argonu i niewielkiej ilości dwutlenku węgla.
Gazy obojętne bardzo dobrze sprawdzają się w:
- serwerowniach,
- centrach danych,
- muzeach,
- archiwach,
- bibliotekach,
- rozdzielniach elektrycznych.
Ich dużą zaletą jest brak wpływu na elektronikę oraz brak pozostałości po akcji gaśniczej.
Gazy chemiczne
Drugą grupę stanowią środki chemiczne będące następcami dawnych halonów.
Najczęściej stosowane są:
- FK-5-1-12 (znany jako Novec 1230),
- HFC-227ea (FM-200).
Ich mechanizm działania różni się od gazów obojętnych. Nie obniżają znacząco poziomu tlenu, lecz pochłaniają energię cieplną i przerywają proces spalania.
Takie rozwiązania znajdują zastosowanie między innymi w:
- serwerowniach,
- sterowniach,
- laboratoriach,
- bankach,
- obiektach telekomunikacyjnych,
- pomieszczeniach z cenną elektroniką.
Dwutlenek węgla (CO₂)
Osobną grupę stanowi CO₂, który od wielu lat jest wykorzystywany w ochronie przeciwpożarowej.
Gaszenie odbywa się poprzez szybkie obniżenie stężenia tlenu w strefie objętej pożarem.
Choć jest to bardzo skuteczny środek gaśniczy, jego stosowanie wymaga szczególnej ostrożności. W wysokich stężeniach dwutlenek węgla stanowi zagrożenie dla ludzi, dlatego najczęściej wykorzystuje się go w:
- maszynowniach,
- urządzeniach technologicznych,
- komorach transformatorowych,
- obiektach z ograniczoną obecnością personelu.
Czym różnią się poszczególne rodzaje gazów gaśniczych?
| Rodzaj gazu | Mechanizm działania | Bezpieczny dla elektroniki | Typowe zastosowanie |
|---|---|---|---|
| Gazy obojętne | Obniżenie stężenia tlenu | Tak | Serwerownie, archiwa, centra danych |
| Gazy chemiczne | Pochłanianie energii cieplnej i przerwanie spalania | Tak | Laboratoria, banki, sterownie |
| CO₂ | Redukcja zawartości tlenu | Tak | Maszyny, urządzenia technologiczne, strefy bez stałej obecności ludzi |
Jak dobrać odpowiedni gaz gaśniczy?
Dobór środka gaśniczego nie powinien opierać się wyłącznie na cenie instalacji. Projektanci analizują przede wszystkim:
- rodzaj chronionego mienia,
- klasę zagrożenia pożarowego,
- obecność ludzi podczas pracy systemu,
- szczelność pomieszczenia,
- wymagania obowiązujących norm,
- możliwość późniejszego serwisowania instalacji.
Przykładowo:
- w serwerowniach często stosuje się Inergen, FM-200 lub FK-5-1-12,
- w archiwach liczy się brak wpływu środka gaśniczego na dokumenty,
- w rozdzielniach elektrycznych najważniejsza jest ochrona urządzeń pod napięciem,
- w maszynach przemysłowych często wykorzystuje się instalacje oparte na CO₂.
Dlaczego instalacje gaśnicze gazowe są tak skuteczne?
Popularność gazowych systemów przeciwpożarowych wynika z kilku istotnych zalet.
Najważniejsze z nich to:
- bardzo szybkie wykrywanie i gaszenie pożaru,
- brak uszkodzeń elektroniki,
- brak osadów i zanieczyszczeń po gaszeniu,
- możliwość ochrony pomieszczeń o wysokiej wartości wyposażenia,
- brak przewodzenia prądu elektrycznego,
- możliwość pełnej automatyzacji procesu gaszenia.
Kiedy warto zdecydować się na instalację gaśniczą gazową?
Gazowe systemy gaśnicze najlepiej sprawdzają się tam, gdzie ugaszenie pożaru to dopiero połowa sukcesu. Równie ważna jest ochrona sprzętu, danych oraz ciągłości działania przedsiębiorstwa.
Jeżeli obiekt zawiera kosztowną elektronikę, infrastrukturę IT, dokumentację lub urządzenia technologiczne, instalacje gaszenia gazem pozwalają skutecznie ograniczyć skutki pożaru bez ryzyka zniszczeń powodowanych przez wodę czy pianę. Odpowiednio dobrany środek gaśniczy, właściwy projekt oraz profesjonalny montaż decydują o skuteczności całego systemu, dlatego warto powierzyć realizację doświadczonej firmie specjalizującej się w projektowaniu, montażu i serwisie gazowych systemów przeciwpożarowych.
Zobacz także nasz artykuł tryskacz a zraszacz.