Jaki system gaśniczy do cieczy palnych? Jak dobrać odpowiednie rozwiązanie?

Do gaszenia cieczy palnych najczęściej stosuje się instalacje pianowe, ponieważ skutecznie odcinają dopływ tlenu do powierzchni palącej się substancji i ograniczają ryzyko ponownego zapłonu. Nie oznacza to jednak, że jedno rozwiązanie sprawdzi się w każdym obiekcie – wybór systemu zależy od rodzaju cieczy, sposobu jej magazynowania oraz charakterystyki chronionej instalacji. W artykule wyjaśniamy, czym gasić benzynę i inne płyny łatwopalne oraz jak dobrać odpowiednią instalację gaśniczą do konkretnego zagrożenia.

Jaki system gaśniczy do cieczy palnych – najważniejsze informacje

• Do ochrony przed pożarami cieczy palnych często stosuje się instalacje pianowe, ale wybór systemu zależy od rodzaju cieczy i warunków występujących w obiekcie.
• Benzyna, oleje, rozpuszczalniki i inne ciecze palne zaliczają się do pożarów grupy B.
• Wody nie należy stosować do gaszenia benzyny ani innych cieczy palnych lżejszych od wody, ponieważ może to doprowadzić do rozprzestrzenienia pożaru.
• Instalacje pianowe szczególnie dobrze sprawdzają się przy ochronie zbiorników i miejsc magazynowania produktów naftowych.
• Instalacje zraszaczowe mogą być wykorzystywane m.in. do chłodzenia zbiorników i urządzeń, natomiast nie są automatycznie zamiennikiem instalacji pianowej.
• Dobór systemu powinien uwzględniać właściwości cieczy, sposób jej przechowywania oraz charakterystykę chronionego obiektu.

Jakie zagrożenie stwarzają ciecze palne?

Ciecze palne tworzą odrębną grupę zagrożeń pożarowych, ponieważ spalaniu ulegają przede wszystkim ich pary znajdujące się nad powierzchnią cieczy. Do grupy B zalicza się między innymi benzynę, oleje, naftę, rozpuszczalniki, alkohole oraz inne ciecze palne i materiały stałe topiące się pod wpływem temperatury.

Pożar takiej substancji może szybko rozprzestrzenić się na dużej powierzchni, a powstające pary mogą tworzyć z powietrzem mieszaniny stwarzające dodatkowe zagrożenie. Z tego powodu sposób gaszenia trzeba dopasować do właściwości konkretnej substancji.

Dlaczego pożar cieczy palnej jest trudny do opanowania?

W przypadku rozlanej cieczy płomień może szybko objąć dużą powierzchnię. Samo ugaszenie płomienia nie zawsze rozwiązuje problem – jeśli powierzchnia cieczy nadal pozostaje gorąca, może dojść do ponownego zapłonu.

Dlatego środki stosowane do gaszenia cieczy palnych powinny nie tylko przerwać spalanie, ale również ograniczyć kontakt powierzchni cieczy z powietrzem i zmniejszyć ryzyko ponownego zapłonu.

Jakie ciecze zaliczamy do palnych?

Do typowych cieczy palnych należą między innymi:

• benzyna,
• oleje,
• nafta,
• rozpuszczalniki,
• lakiery i farby,
• niektóre alkohole,
• produkty ropopochodne.

Nie wszystkie zachowują się jednak w identyczny sposób podczas pożaru. Szczególne znaczenie ma m.in. ich rozpuszczalność w wodzie oraz temperatura zapłonu.

Jaki system gaśniczy stosuje się do cieczy palnych?

W wielu zastosowaniach przemysłowych najlepszym rozwiązaniem są instalacje pianowe, ponieważ piana tworzy warstwę oddzielającą powierzchnię cieczy od powietrza i pomaga ograniczyć dalsze spalanie. Nie oznacza to jednak, że każdą ciecz palną należy gasić dokładnie tym samym systemem.

W zależności od zagrożenia stosuje się również instalacje zraszaczowe, proszkowe czy inne rozwiązania dobrane do konkretnego procesu technologicznego.

Instalacje pianowe

Instalacje pianowe wykorzystują wodny roztwór środka pianotwórczego, który po podaniu przez odpowiednie urządzenia tworzy warstwę piany na powierzchni palącej się cieczy.

Piana:

• ogranicza dostęp tlenu do powierzchni cieczy,
• ogranicza parowanie substancji,
• pomaga tłumić płomienie,
• ogranicza ryzyko ponownego zapłonu.

Takie systemy znajdują zastosowanie między innymi przy ochronie zbiorników z produktami naftowymi, baz paliw, instalacji technologicznych oraz miejsc załadunku i rozładunku. Przepisy dotyczące baz i stacji paliw przewidują w określonych przypadkach zastosowanie stałych lub półstałych urządzeń gaśniczych pianowych.

Instalacje zraszaczowe

Systemy zraszaczowe wykorzystują wodę podawaną przez specjalne dysze. W przypadku zagrożeń związanych z cieczami palnymi ich zastosowanie może polegać przede wszystkim na chłodzeniu zbiorników, urządzeń lub konstrukcji znajdujących się w pobliżu pożaru.

Nie należy więc traktować instalacji zraszaczowej jako prostego zamiennika systemu pianowego. O tym, jakie rozwiązanie będzie odpowiednie, decyduje analiza konkretnego zagrożenia.

Instalacje proszkowe

Proszki gaśnicze mogą skutecznie tłumić pożary cieczy palnych i są wykorzystywane zarówno w podręcznym sprzęcie gaśniczym, jak i w specjalistycznych systemach gaśniczych. Ich zaletą jest szybkie działanie, jednak po użyciu pozostawiają zanieczyszczenia, które mogą być problematyczne w niektórych obiektach.

Czym gasić benzynę?

Benzyna należy do pożarów grupy B i nie powinna być gaszona wodą. Do gaszenia takiego pożaru wykorzystuje się środki przeznaczone do pożarów cieczy palnych, między innymi pianę lub odpowiedni proszek gaśniczy.

W przypadku niewielkiego pożaru podręcznym sprzętem należy użyć gaśnicy oznaczonej odpowiednio do grupy B. Przy dużych zbiornikach, instalacjach technologicznych czy obiektach przemysłowych potrzebny jest natomiast zaprojektowany system gaśniczy, którego rodzaj zależy od konkretnego zagrożenia.

Nie należy próbować gasić rozlanej benzyny strumieniem wody. Państwowa Straż Pożarna wskazuje benzynę jako przykład cieczy łatwopalnej, której nie należy gasić wodą.

Od czego zależy dobór instalacji do cieczy palnych?

Nie ma jednego systemu, który będzie odpowiedni dla wszystkich cieczy palnych. Projektant musi przeanalizować zarówno właściwości substancji, jak i sposób jej wykorzystania lub magazynowania.

Znaczenie mają między innymi:

• rodzaj cieczy,
• temperatura zapłonu,
• rozpuszczalność w wodzie,
• ilość przechowywanej substancji,
• sposób jej magazynowania,
• wielkość i konstrukcja zbiorników,
• możliwość rozlania cieczy,
• warunki panujące w chronionym pomieszczeniu,
• obecność ludzi,
• wymagany sposób prowadzenia akcji gaśniczej.

Szczególnej uwagi wymagają ciecze rozpuszczalne w wodzie. Środek pianotwórczy musi być dobrany do właściwości konkretnej substancji, ponieważ rozwiązanie skuteczne dla jednego rodzaju cieczy nie musi zapewnić takiej samej ochrony przy innym zagrożeniu.

Gdzie stosuje się instalacje do gaszenia cieczy palnych?

Systemy przeznaczone do ochrony przed pożarami cieczy palnych wykorzystuje się przede wszystkim w obiektach przemysłowych i technologicznych.

Można je spotkać między innymi w:

• bazach paliw,
• rafineriach,
• zakładach petrochemicznych,
• magazynach paliw,
• stacjach paliw,
• magazynach farb i lakierów,
• zakładach chemicznych,
• halach produkcyjnych,
• miejscach przeładunku cieczy palnych,
• obiektach wyposażonych w zbiorniki technologiczne.

W przypadku baz paliw przepisy określają konkretne wymagania dotyczące zastosowania urządzeń pianowych przy określonych rodzajach i pojemnościach zbiorników oraz przy frontach załadunku i rozładunku cystern.

Czy do gaszenia cieczy palnych można użyć wody?

Nie każdą ciecz palną można bezpiecznie gasić wodą. W przypadku benzyny, nafty czy oleju opałowego użycie wody może spowodować rozprzestrzenienie palącej się cieczy.

Woda może jednak pełnić inną funkcję w systemie ochrony przeciwpożarowej. Instalacja zraszaczowa może służyć do chłodzenia zbiorników i urządzeń narażonych na oddziaływanie wysokiej temperatury. W takim zastosowaniu jej zadaniem nie jest bezpośrednie gaszenie powierzchni cieczy, lecz ograniczenie skutków pożaru i zabezpieczenie sąsiednich elementów.

Jak dobrać instalację gaśniczą do konkretnego obiektu?

Dobór systemu powinien rozpocząć się od dokładnego rozpoznania zagrożenia. Sama informacja, że w obiekcie znajduje się benzyna, olej czy rozpuszczalnik, nie wystarcza do określenia właściwej technologii gaszenia.

Projektant powinien przeanalizować właściwości substancji, sposób jej przechowywania, wielkość strefy zagrożenia oraz wymagania dotyczące ochrony ludzi i mienia. Na tej podstawie można zdecydować, czy właściwym rozwiązaniem będzie instalacja pianowa, zraszaczowa, proszkowa czy inne urządzenie gaśnicze.

W przypadku obiektów przemysłowych szczególne znaczenie ma również prawidłowe zaprojektowanie źródła środka gaśniczego, rurociągów, urządzeń dozujących i elementów podających środek na chronioną powierzchnię. Dlatego wykonanie takiego systemu warto powierzyć firmie mającej doświadczenie w projektowaniu i montażu instalacji gaśniczych.